HESİAD Genel Sekreteri Yusuf Hüseyin Yücebaş, beşinci oturumda pompaj depolamalı HES’i (PHES) bataryanın rakibi değil, saatlerce ve günlerce süren sistem dengesinin altyapısı olarak anlattı.
30 yılı aşkın saha tecrübesi, 3.000 MW üstü finansman-kabul-işletme hattı ve özel sektörde yıllar önce izinleri bitmiş bir pompaj projesinin DSİ’den “zamanı gelecek, dosyayı saklayın” yanıtı alması konuşmanın zeminini kurdu. Gökçekaya’da Japon işbirliği sonuç vermedi; ilk yerli PHES hâlâ bekliyor. 31 Ağustos 2026 itibarıyla Türkiye 126.888 MW, yenilenebilir 79.588 MW, hidroelektrik 32.301 MW. Avrupa’da ikinci, dünyada ilk onda. Hidronun yenilenebilir içindeki payı 2020’de yüzde 65 iken yüzde 42’ye geriledi; güneş 27.638 MW’a çıktı. Kurulu güç kayması esneklik ihtiyacını büyütüyor.
Çalışma prensibi açık ve kapalı çevrim. Açık çevrim doğal akarsuya bağlı üst-alt rezervuar; kapalı çevrim akarsudan kopuk iki havuz. Yücebaş sahada üç pratik yolu sıraladı: sıfırdan baraj artı regülatör sonrası havuz, mevcut barajın altına ayrı depolama, göl üstünde eski maden veya geçirimsiz çukur. Türbin tersine çalışır, ucuz saatte suyu yukarı pompalar, pahalı saatte aşağı bırakır. Termik santral yük emrine dakikada cevap veremez; HES vanayı açınca beş dakikada 1.000 MW sisteme girebilir. 50 Hz ve ENTSO-E bağlantısı bu yüzden hidroelektriği sistemin can damarı yapıyor. Çin’in 2–6 saatlik batarya tercihine karşılık daha uzun süreli denge için su deposu gerektiğini savundu. DSİ çalışması pompaj potansiyelini 20 GW civarında gösteriyor; yatırım pahalı, ama lisans bitince sökülüp götürülen güneş-rüzgârın aksine tesis devlete kalır.
HESİAD’ın PHES 2026 Teknik Raporu ve PTF hesabı ticari tezi kuruyor. İlk sekiz ayda tüketim 242 TWh, üretim 232,5 TWh; enerji fazlası 2.544 saat, açık 2.493 saat, tam denge yalnızca 51 saat. Öğlen ortalama PTF 1.281 TL/MWh, akşam 3.066 TL/MWh; günlük spread 2.641 TL/MWh. 1.500 TL altı öğlen 898 saat (yüzde 61,6), 4.000 TL üstü akşam 224 saat. 100 MW’lık örnek, yüzde 75 round-trip varsayımıyla sekiz ayda 22.400 MWh satış, yaklaşık 83,9 milyon TL net arbitraj — CAPEX ve OPEX ayrıca modellenecek. Ağustos üretiminde barajlı hidro yüzde 21,4; kurulu güçte güneş yüzde 21,8 ile önde, üretimde henüz hidro önde. Kurulu gücün anlık talebi karşılamadığı saatler, “kurulu güce aldanmayın” uyarısını haklı çıkarıyor.
2035 hedefi 200 GW toplam, hidrolikte 48 GW (+15,7 GW). Kazanım iddiası yüzde 58 yenilenebilir, yılda 120 milyon ton CO₂, 50 milyar dolarlık yatırım ve 250 bin istihdam. HESİAD reçetesi beş madde: mevcut HES’lerde rehabilitasyon, izin öngörülebilirliği, uzun vadeli ucuz finansman, hibrit ve pompajın yaygınlaşması, yerli türbin-ekipman. IHA üyeliği (450 GW’lık küresel ağ) ilk PHES ve kongreyi Türkiye’ye çekme iddiasını taşıyor. 2–3 Aralık 2026 çalıştayı aynı gündemin devamı. Mesaj net. Batarya saatlik kaymayı, pompaj uzun süreli dengeyi tutar. Su yönetimi, piyasa reformu, YEKDEM ve iletim birlikte işlemezse 32 GW’lık hidro stoku esneklik üretemez; PHES kâğıtta kalır.