T-Dinamik Enerji Depolama Birimi Direktörü Doç. Dr. Muhsin Mazman, ikinci oturumda depolamayı ayrı bir ürün kategorisi olarak değil, kömür ve petrol-gaz çağından elektrik-dijitalleşme çağına geçişin senkronizasyon aracı olarak konumlandırdı.
Tez sade: Karbonu sınırlamak için üretim rüzgâr, güneş, hidro ve nükleere kayıyor; aradaki zaman uyumsuzluğu şebekeyi yıkmasın diye depolama kuruluyor. İki iş var: frekansı düzelterek sistem kalitesini tutmak ve yükü gereksiz saatten gerekli saate kaydırmak. Bugün asıl tartışma ikincisi. Dünya ortalama süre yaklaşık 3 saate oturmuş durumda; 2025’te küresel ESS ilavesi 112 GW / 307 GWh, 2026 beklentisi 158 GW / 459 GWh. İlk dönem İngiltere tipi 1 saatlik sistemlerden 2–4 saate, şimdi 4–6 saate evriliyor. Soru “1C mi 0,5C mi?” değil, “bunu baz yük gibi kaydırabilir miyiz?”
Tedarik haritası ise hâlâ Doğu Asya merkezli. Mazman’ın slaytında 2025 güneş kurulumu 664 GW, kümülatif yaklaşık 2,9 TW; yılın yüzde 57’si Çin’de. Panel sevkiyatında ilk sıralar Jinko, LONGi, Trina, JA; invertörde Sungrow, Huawei, SolarEdge, Enphase, GoodWe. Çin PV’de fiilen yüzde 100’e yakın, invertörde yüzde 85 üzeri, bataryada yüzde 65’ten fazla; kalan Kore ve Japonya. Avrupa 2025’te yıllık yaklaşık 65 GW GES temposunu koruyor, kümülatif 406 GW. 2026 Mayıs-Haziran’da AB tüketiminin yüzde 20’si, Temmuz’da yüzde 25’i güneşten geldi. Pazar yüzde 56 saha, yüzde 44 çatı; evsel zayıfladı, C&I ayakta. Avrupa’nın kendi üretimi zayıf: 14,1 GW modül, 2 GW hücre. Türkiye’de ise modül tarafında onlarca fabrika ve onlarca GW kapasite, HIT-30 ile 20 GW üzeri hücre yatırımı konuşuluyor; Mazman iç pazarın ölçek olarak Avrupa toplam üretiminden büyük olduğunu, asıl sorunun bu kapasitenin ihracata da açılıp açılamayacağı olduğunu söyledi.
ESS tarafında Avrupa 2025’te 29,7 GWh’e çıktı, 2029 senaryosu 118 GWh. Güneş/ESS oranı hızla yükseliyor; eskiden güneş bataryanın 50 katıydı, bugün dört kata kadar inmiş durumda. Sistem entegratörü liginde 2024’te Tesla-Sungrow-CRRC-Fluence-HyperStrong öndeyken 2025 ilk yarıda Sungrow zirveye oturdu, Tesla, BYD, CRRC, HyperStrong izledi. Mazman sıralamanın kalıcı olmadığını, Suudi Arabistan ölçeğinde 10 GWh’lik tek bir ihalenin lideri değiştireceğini vurguladı. Hücre büyüyor: çoğu marka 314 Ah’nin üzerine çıktı, Hithium 1.130 Ah açıklamasıyla uçta. Konteyner hedefi 2 saat ve 5 MWh üzeri; 2027–28’de 580 Ah bandı ve 6,2–6,85 MWh kutular bekleniyor. 9 MWh teknik olarak var ama ağırlık taşımayı zorlaştırıyor.
Kimyada ana hat LFP (yüzde 90), NMC/NCA yüzde 10. Sodyum-iyon 2025’ten itibaren sınırlı girdı; lityumun yerine değil yanına. CATL-Hyperstrong 60 GWh / 3 yıl, Peak Energy-Jupiter Power 4,75 GWh gibi siparişler sahaya iniş sinyali verse de ürün henüz kitlesel değil. 20 ayak konteynerde 785 Ah Na-iyon yaklaşık 4 MWh, 162/165 Ah ile 3,05 MWh; aynı kutuda LFP 6,25–6,85 MWh. Mazman’ın sahadaki karşılaştırması sert: Polat Enerji’deki Sungrow 1C 20’ konteyner 2,3 MWh / 23 ton; sodyum eşdeğerinde ağırlık 57 tona çıkabiliyor. Avantajlar Li-Co-Ni-Cu kullanmamak, düşük sıcaklık, yüksek güç, yanma güvenliği, 0V’de taşıma, yüzde 100 DOD, LFP hattında uyarlama. Dezavantajlar düşük enerji yoğunluğu, EV’de menzil olmadığı için hacimli üretimin zorlaşması, özel BMS, daha düşük şarj verimi ve ayrı tedarik yatırımı. Bugün sodyum hâlâ yaklaşık yüzde 30 daha pahalı; lityum krizine karşı sigorta gibi duruyor.
Türkiye slaytındaki ilk ticari halka somut. 2025 işletmeye giren sözleşmeli paketler arasında Polat-TDinamik-Sungrow 10 MW / 13,5 MWh, EGESA-Pomega 20/20, Polat-İnovat-PE+CATL 12,8/15,2, OZE-Elin-Kehua+CATL 29/29 var; yıl toplamı 71,8 MW / 77,7 MWh. 2026 hattında HK Enerji-Chint 10/10, Polat-Rolls-Royce-CATL 109/130, Entek-İnovat-PE+CATL 100/110, Aksa BESS-EVE 110/110, Eksim-Chint 35/70 görünüyor; tablo “en az 364 MW / 430 MWh, yenileri eklenecek” diyor. Anadolu Ajansı Temmuz 2026 notu: 8 tesis, 370,6 MW / 405,61 MWh. Mazman 2026’da ülkenin depolama kapasitesinin 1 GWh’i aşacağını, kabul alan her projeyi izleyecek bir platformun sektöre çok yarayacağını ekledi. Özet cümlesi zirvenin diğer oturumlarıyla kesişiyor: Teknoloji ve entegratör var; süre 2–6 saate uzuyor; sodyum sigorta, LFP ana yol. Eksik olan, tavan-tabanla kısılmış piyasada 4–6 saatlik kaydırmayı ödeyecek gelir modeli.