Türkiye’nin enerji arz güvenliğini pekiştirmek ve yenilenebilir enerji kaynaklarının şebekeye entegrasyonunu sağlamak amacıyla düzenlenen “Pompaj Depolamalı Hidroelektrik Santraller (PHES) Yol Haritası Çalıştayı” sonuç raporu yayımlandı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı koordinesinde gerçekleştirilen çalıştayda, 2025 yılına kadar asgari 1000 MW kapasiteli PHES kurulumunun hedeflendiği açıklandı. Güneş ve rüzgar enerjisindeki dalgalanmaları dengeleyecek olan bu tesisler, şebeke esnekliğini artırırken dışa bağımlılığın azaltılmasında kritik rol oynayacak. Rapor, teknik altyapıdan finansman modellerine ve mevzuat ihtiyaçlarına kadar kapsamlı bir strateji sunuyor.
Türkiye’nin enerji vizyonunda güneş ve rüzgar enerjisinin payı hızla artarken, bu kesintili kaynakların şebeke üzerindeki yükünü hafifletecek depolama çözümleri hayati bir ihtiyaç haline geldi. Çalıştayda sunulan verilere göre, nükleer santraller ve kanal tipi hidroelektrik santraller gibi baz yük tesislerin devreye girmesiyle birlikte, tüketimin düşük olduğu saatlerde oluşan fazla enerjinin verimli bir şekilde saklanması gerekiyor. PHES teknolojisi, elektriğin ucuz ve talebin az olduğu zamanlarda suyu üst hazneye pompalayıp, ihtiyacın zirve yaptığı anlarda bu suyu türbinleyerek yeniden elektrik üretilmesini sağlıyor. Bu mekanizma, sadece bir enerji üretim yöntemi değil, aynı zamanda şebeke operatörü için vazgeçilmez bir yan hizmet aracı olarak değerlendiriliyor.
Yol haritası kapsamında öne çıkan projeler arasında 1400 MW kapasiteli Gökçekaya PHES projesi stratejik bir öneme sahip. Bunun yanı sıra Altınkaya, Yamula, Bayramhacılı, Oymapınar ve Karacaören-2 gibi noktaların da PHES dönüşümü veya yeni kurulum için yüksek potansiyel barındırdığı belirtiliyor. Yatırım süreçlerinin 8 ila 10 yıl gibi uzun bir zaman dilimine yayılması nedeniyle, detaylı yer seçimi ve fizibilite çalışmalarının vakit kaybetmeden başlatılması gerektiği vurgulanıyor. Raporda, ilk uygulamanın kamu eliyle gerçekleştirilmesi önerilirken, mevcut kaskat baraj sistemlerinin düşük maliyetli yerli ve milli pompa teknolojileriyle PHES’e dönüştürülmesinin ekonomiye büyük katkı sağlayacağı ifade ediliyor.
Finansal ve hukuki çerçevede ise PHES’lerin yenilenebilir enerji destekleme mekanizması kapsamına alınması ve lisans yönetmeliğinde yapılacak köklü değişikliklerle yatırımcılar için güvenli bir ortam oluşturulması planlanıyor. Megavat başına 0,5 ile 4 milyon dolar arasında değişen yatırım maliyetlerinin karşılanması noktasında Dünya Bankası, İslam Kalkınma Bankası ve EBRD gibi uluslararası kuruluşların finansman desteği sağlamaya hazır olduğu kaydediliyor. Özellikle kamu-özel ortaklığı modellerinin risk yönetimi açısından en verimli seçenek olduğu üzerinde durulurken, yerli ekipman üretiminin teşvik edilmesiyle teknolojik yetkinliğin artırılması ve enerji ithalatının dizginlenmesi hedefleniyor.