İspanyol araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir çalışma, tarımGES sistemlerinin kısıtlı sulama teknikleriyle birleştirilmesinin domates yetiştiriciliğinde su tüketimini yaklaşık %50 oranında azalttığını ortaya koydu. Madrid ve Sevilla’da gerçekleştirilen deneylerde, güneş panellerinin sağladığı gölgeleme sayesinde buharlaşma ihtiyacının düştüğü ve aynı zamanda temiz enerji üretildiği gözlemlendi. Ürün veriminde su stresine bağlı olarak %20’lik bir kayıp yaşansa da, arazi kullanım verimliliği ve su üretkenliğinde elde edilen önemli artışlar, bu yöntemi kuraklıkla mücadele eden tarım bölgeleri için sürdürülebilir ve kârlı bir alternatif haline getiriyor.
Madrid Teknik Üniversitesi ve Sevilla Üniversitesi’ndeki bilim insanlarının ortaklaşa yürüttüğü araştırma, “Agricultural Water Management” dergisinde yayımlandı. Çalışmada, bitkinin gelişim sürecindeki hassas olmayan dönemlerde suyun stratejik olarak kısıtlandığı “düzenlenmiş kısıtlı sulama” (RDI) yöntemi kullanıldı. Araştırmacılar, bitkilerin aşırı strese girmesini engellemek ve kaynak verimliliğini en üst düzeye çıkarmak için yaprak su potansiyelini sürekli izledi. Bu teknik, tam sulama yapılan kontrol alanlarıyla karşılaştırılarak büyüme ve kaynak tüketimi açısından detaylıca analiz edildi.
Deney alanlarında 450 W gücünde monokristal silikon güneş panelleri kullanıldı. Madrid’deki sistemler 2,5 metre yüksekliğe kurulurken, Sevilla’da bu yükseklik 3 metre olarak belirlendi. Uzmanlar, güneş paneli dizilerinin eğimini ve yönünü, hem enerji üretimini optimize edecek hem de alt kısımdaki domates fideleri için uygun bir mikroiklim oluşturacak şekilde ayarladı. Bu yapılandırma, bitki gelişimi için yeterli radyasyona izin verirken, sıcaklığın zirve yaptığı saatlerde koruyucu bir gölge alanı sağladı.
2024 yetiştirme sezonunda elde edilen veriler, tarımGES gölgelemesinin yerel mikroiklim üzerinde belirgin bir etkiye sahip olduğunu kanıtladı. Madrid’de güneş panelleri, öğle saatlerindeki fotosentetik aktif radyasyonu yaklaşık %90 oranında azaltarak aşırı sıcaklarda ortam ısısının düşmesine yardımcı oldu. Sevilla’daki deneme sahasında ise yüksek ortam sıcaklığı nedeniyle panellerin zaman zaman ısıyı hapsettiği gözlemlense de, açık alan tarımına kıyasla mevcut arazinin çok daha verimli kullanıldığı saptandı.
Sulamanın ciddi oranda azaltılması toplam domates veriminde %20’lik bir düşüşe yol açsa da, Sevilla’daki denemelerde birim su başına üretilen meyve miktarını ifade eden su üretkenliğinin arttığı belirlendi. Ayrıca, arazinin çift amaçlı kullanım verimliliğini ölçen Arazi Eşdeğer Oranı (LER), Madrid’de 1,54, Sevilla’da ise 1,67 seviyelerine ulaştı. Bu rakamlar, gıda ve elektrik üretimini aynı alanda birleştirmenin, bu iki faaliyeti ayrı ayrı yürütmekten çok daha verimli olduğunu tescilledi.
Araştırma ekibi, güneş enerjisi üretimi ile ileri sulama tekniklerinin kombinasyonunun, kurak ve yarı kurak iklimlerde tarımın uzun vadeli sürdürülebilirliğini güçlendirdiğini vurguluyor. Bu çalışma, gıda üretimi ihtiyaçları ile yeşil enerjiye geçiş süreci arasında bir denge kurmak amacıyla tarımGES tasarımlarının optimize edilmesinde kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.