SolarVizyon 2025 2. oturumunda konuşan Kadem Usta’nın (PİLDER Yönetim Kurulu Başkanı ve Birikim Pilleri Genel Müdürü) gerçekleştirdiği konuşma ve paylaşılan PDF sunumu ışığında hazırlanan kapsamlı özet aşağıdadır:
1. PİLDER Hakkında ve Sektör Temsiliyeti
Kadem Usta, konuşmasına PİLDER’i (Pil, Batarya Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği) tanıtarak başlamıştır. 2022 yılında kurulan dernek, günümüzde pil ve batarya üreticilerinin neredeyse tamamını kapsayan 46 üyeye ulaşmıştır,. Üyeler arasında sadece üreticiler değil, sertifikasyon, yangın güvenliği ve yazılım (BMS) üzerine çalışan firmalar da bulunmaktadır.
2. Küresel Batarya Pazarındaki Gelişmeler
Usta, sunumunda ve konuşmasında küresel pazar verilerine geniş yer ayırarak şu tespitlerde bulunmuştur:
• Hızlı Büyüme: 2023’te 1 TWh olan küresel batarya üretimi, 2024’te %50 artışla 1,5 TWh seviyesine ulaşmıştır.
• Elektrikli Araç (EV) Etkisi: Üretilen bataryaların 5’te 4’ü elektrikli araçlar için kullanılmaktadır; bu durum hacim ekonomisini yaratarak maliyetleri düşüren ana faktördür.
• Çin’in Hakimiyeti: Küresel üretimin 5’te 4’ü Çin tarafından gerçekleştirilmektedir.
• Maliyet Düşüşü: Son 10 yılda batarya maliyetleri %80 oranında düşmüştür. 800 dolar/kWh seviyelerinden 2025 itibarıyla 100 dolar/kWh seviyelerine inilmiştir, bu da enerji depolama yatırımlarını daha fizibil hale getirmektedir.
• Gelecek Öngörüsü (2035): McKinsey raporuna atıfta bulunan Usta, 2035 yılına kadar üretimin 7 TWh’e çıkacağını ve LFP (Lityum Demir Fosfat) kimyasının ağırlıklı olacağını belirtmiştir. Sodyum veya Hidrojen gibi teknolojilerin kısa vadede Lityum-iyonun yerini almasının beklenmediğini ifade etmiştir.
3. Türkiye’nin Üretim Kapasitesi ve Yerlilik Vurgusu
Kadem Usta, Türkiye’nin batarya üretim potansiyeli hakkında oldukça iddialı veriler paylaşmıştır:
• Mevcut Kapasite: Türkiye’de şu anda 20 batarya üreticisi bulunmaktadır. Ülkenin toplam batarya üretim kapasitesi 20 GWh seviyesine yaklaşmıştır.
• Yeterlilik: Türkiye’de dağıtılan güneş ve rüzgar lisanslarının gerektirdiği depolama yatırımları yaklaşık 10 yıllık bir sürece yayılsa da, Türk üreticiler bu toplam kapasiteyi mevcut güçleriyle 1,5 yıl içinde üretebilecek durumdadır.
• Yerli Üretici Çağrısı: Hücreler ithal olsa dahi, batarya paketlemesi ve sistem üretiminin yerli firmalarca yapılmasının önemi vurgulanmıştır. Yatırımcılara, yerli üreticileri tercih ederek hem sektörü desteklemeleri hem de ihracat potansiyelini artırmaları çağrısında bulunulmuştur,.
4. Mobil Depolama Potansiyeli (Elektrikli Araçlar)
Sunumun dikkat çekici noktalarından biri, elektrikli araçların birer enerji deposu olarak değerlendirilmesi fikridir:
• Sadece TOGG araçları (yaklaşık 80.000 adet) toplamda 6 GWh’lik bir depolama kapasitesi oluşturmaktadır.
• Türkiye’deki tüm elektrikli araçlar (ithaller dahil 330.000 araç) düşünüldüğünde, sokaklarda gezen yaklaşık 15 GWh’lik bir enerji depolama kapasitesi mevcuttur. Bu kapasitenin akıllı şebeke yönetim sistemleriyle gelecekte değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
5. Sektörel Sorunlar ve Çözüm Başlıkları
Kadem Usta, sunumunda enerji depolama sektörünün önündeki 5 temel sorunu şöyle sıralamıştır,:
1. Mevzuat ve Belirsizlikler: Yönetmeliklerdeki net olmayan durumlar.
2. Finansman ve Geri Dönüş Süreleri: Yatırım maliyetleri ve ROI (yatırım getirisi) süreleri.
3. Yanlış Ürün Seçimi ve Teknik Hatalar: Yatırımcıların teknik konularda eksik kalması sonucu yanlış tercihler yapması.
4. Güvenlik Algısı: Özellikle yangın güvenliği konusundaki endişeler.
5. Tedarik Zinciri: Ürünlerin tedarik süreçlerinde yaşanan aksaklıklar.
Ayrıca sunum dosyasında, garanti süreçleri, periyodik bakımların önemi ve ürünlerin geri dönüşüm takibinin (satın almadan geri dönüşüme kadar) bir döngü içinde yönetilmesi gerektiği belirtilmiştir,.
6. HIT-30 Programı ve Vergiler (Soru-Cevap Kısmı)
Konuşmanın son bölümünde teşvikler ve vergiler üzerine şu bilgiler verilmiştir:
• HIT-30 Teşvikleri: Hücre üretimi yapacak firmalar için MW başına ciddi bir nakit desteği (%10 maliyet karşılığı) öngören bu program için başvurular yapılmış olup, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan yakın zamanda açıklama beklenmektedir.
• Gözetim Vergisi: İthalatta uygulanan gözetim vergisinin amacı ek bir vergi yükü getirmek değil, düşük kaliteli veya dampingli ürünlerin girişini engellemektir. Bu uygulama, kaliteli ürün ile kalitesiz ürün arasındaki haksız rekabeti önlemek amacıyla PİLDER tarafından talep edilmiştir