Türkiye’de yenilenebilir enerji kapasitesinin artmasıyla birlikte elektrik piyasasında “sıfır fiyatlı” saatlerin çoğalması, enerji depolama sistemlerini sektör için bir zorunluluk haline getirdi. Türkiye Elektrik Sanayi Birliği (TESAB) tarafından düzenlenen panelde uzmanlar, son beş yılda 82 kez görülen sıfır fiyat uygulamasının piyasadaki esneklik ihtiyacını açıkça ortaya koyduğunu belirtti. Depolamanın sadece teknik bir ihtiyaç değil, aynı zamanda finansal bir risk yönetimi aracı olduğu vurgulanırken; projelerin kendine özgü hukuki altyapısı, finansman imkanları ve yerli yazılımın verimlilik üzerindeki kritik rolü panelde detaylı şekilde ele alındı.
Türkiye Elektrik Sanayi Birliği (TESAB) bünyesindeki Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Depolama Çalışma Grubu, sektörün geleceğini şekillendirecek depolama çözümlerini masaya yatırdı. Tolga Aktoprak’ın moderatörlüğünde gerçekleşen oturumda, elektrik piyasasındaki arz-talep dengesizliği ve buna bağlı olarak ortaya çıkan fiyat hareketleri temel gündem maddesi oldu. Uzmanlar, yenilenebilir enerjinin sisteme dahil olma hızıyla uyumlu bir depolama kapasitesinin oluşturulmasının, piyasa istikrarı açısından hayati önem taşıdığını ifade etti.
Piyasa verilerine göre, son beş yıllık süreçte Piyasa Takas Fiyatı’nın (PTF) 82 defa sıfır seviyesine inmesi, enerji yönetiminde yeni bir dönemin başladığına işaret ediyor. Geçmişte nadiren görülen arz fazlası miktarlarının 9 bin megavatsaat seviyelerine kadar yükselmesi, depolama tesislerini bir tercihten ziyade piyasada dengeleyici bir unsur konumuna getirdi. Sektör temsilcileri, üretimin tüketimi geçtiği anlarda enerjinin depolanıp, fiyatların yükseldiği talep yoğun saatlerde sisteme verilmesinin, hem yatırımın geri dönüşü hem de şebeke güvenliği için temel bir mekanizma olduğunu vurguluyor.
Enerji depolama projelerinin hukuki boyutu ise “sui generis” yani kendine özgü yapısıyla dikkat çekiyor. Mevcut hukuk sisteminde standart bir kalıba sığmayan bu sözleşmelerin, bazen vekalet bazen de eser sözleşmesi niteliği taşıyabildiği belirtiliyor. Özellikle teknoloji sağlayıcılar ile yatırımcılar arasındaki performans taahhütleri ve risk paylaşımı, olası uyuşmazlıklarda belirleyici rol oynuyor. Ayrıca, enerji depolamanın bir kamu hizmeti olarak değerlendirilmesi nedeniyle, devletin kamu yararı gözeterek sözleşme serbestisine müdahale etme riskinin de yatırımcılar tarafından maliyet kalemlerine eklenmesi öneriliyor.
Yatırım tarafında ise Türkiye’de beş farklı iş modeli öne çıkıyor. Bunlar arasında müstakil tesislerden mevcut santrallere entegre ünitelere, şebeke işletmecilerinin sistem güvenliği için kullandığı kapasitelerden son kullanıcı odaklı sistemlere kadar geniş bir yelpaze bulunuyor. Finansman dünyası, belirsiz kâr marjları yerine daha öngörülebilir ve kapasite ödemesi içeren modellere sıcak bakarken, serbest piyasa ticaretine odaklanan yatırımcılar fiyat riskini üstlenerek daha yüksek getiri hedefliyor. Aksa Yenilenebilir Enerji, bu kapsamda yıl sonuna kadar 200 bin kilovatsaat kapasiteli bir depolama tesisini devreye almayı hedefleyerek bu alandaki iştahı gözler önüne seriyor.
Projelerin ticari başarısında donanım kadar yazılımın da belirleyici bir güce sahip olduğu ifade ediliyor. Batarya sistemleri ithal edilse dahi, bu üniteleri yönetecek algoritmaların yerli imkanlarla geliştirilmesi büyük bir avantaj sağlıyor. Doğru zamanda şarj ve deşarj kararı verebilen gelişmiş bir yazılımın, bir projenin toplam gelirini yüzde 20 ile yüzde 30 bandında artırabildiği kaydediliyor. Bu teknolojik altyapı sadece geliri artırmakla kalmıyor, aynı zamanda bataryaların fiziksel ömrünü koruyarak yatırımın uzun vadeli sürdürülebilirliğini de güvence altına alıyor.