Trump yönetimi, Porto Riko’daki düşük gelirli ve kronik hastalığı olan vatandaşlar için ayrılan yaklaşık 1 milyar dolarlık güneş enerjisi destek programını iptal etme kararı aldı. “Enerji Direnç Fonu” kapsamında konutlara güneş paneli ve batarya depolama sistemleri kurulmasını hedefleyen bu bütçe, bunun yerine yönetimsel zafiyetleri ve finansal istikrarsızlığıyla bilinen devlet elektrik kurumu PREPA’ya aktarıldı. Karar, merkezi elektrik şebekesinin sık sık çöktüğü adada, kendi enerjisini üretmek isteyen binlerce kırılgan hane için büyük bir hayal kırıklığı yarattı.
ABD Enerji Bakanlığı tarafından yürütülen proje, 2022 yılında Kongre tarafından Porto Riko’nun enerji altyapısını güçlendirmek amacıyla hayata geçirilmişti. Özellikle fırtınalar sırasında enerjisiz kalan ve sağlık durumu nedeniyle kesintisiz elektriğe ihtiyaç duyan vatandaşları korumayı amaçlayan bu girişim, şimdi rotasını fosil yakıtlı santrallere ve geleneksel iletim hatlarına çevirdi. Bakanlık, mevcut elektrik sisteminin daha fazla dağıtık güneş enerjisini kaldıramayacağını iddia ederek, kaynakların merkezi sistemlerin onarımı için kullanılmasının daha geniş kitlelere fayda sağlayacağını savunuyor.
Kararın en somut mağdurlarından biri olan Salinas sakinlerinden María Pérez, kalp rahatsızlığı nedeniyle özellikle nemli yaz aylarında klimaya ihtiyaç duyuyor. 2017’deki Maria Kasırgası’nda evini su basan ve üç ay boyunca karanlıkta kalan Pérez, uzun süren başvuru ve teknik inceleme süreçlerinin ardından güneş paneli kurulumu için tam sırası gelmişken fonun geri çekildiğini öğrendi. Porto Riko’nun merkezi şebekesi geçmişteki afetlerde tamamen çökerken, 2022’deki Fiona Kasırgası sırasında güneş enerjisi kullanan hanelerin yüzde 97’sinin kesinti yaşamaması, yerel halkın bu teknolojiye olan güvenini artırmıştı.
Eleştirilerin odağında ise fonun devredildiği devlet kurumu PREPA bulunuyor. Yaklaşık on yıldır iflas sürecinde olan ve modernizasyon için ayrılan milyarlarca dolarlık bütçeyi kullanma konusunda yetersiz kalan kurumun, bu yeni kaynağı nasıl yöneteceği büyük bir soru işareti oluşturuyor. Eski enerji yetkilileri ve uzmanlar, başarılı olduğu kanıtlanmış bir yerinden üretim modelinden vazgeçilip kronik verimsizliğiyle bilinen bir yapıya yatırım yapılmasını mantıksız buluyor.
Programın iptali, yerel savunma gruplarını ve sivil toplum kuruluşlarını da zor durumda bıraktı. Binlerce katılımcının başvurusunu hazırlayan ve kurulum bütçelerini oluşturan Solar United Neighbors gibi kuruluşlar, halkın büyük bir umutsuzluğa kapıldığını belirtiyor. Birçok düşük gelirli hane özel finansman bulmaya çalışsa da, büyük bir çoğunluk yaklaşan fırtına sezonu öncesinde güvenilmez bir şebekeye mahkum edilmiş durumda.