Doğu Akdeniz’deki ada ülkeleri, iklim değişikliğiyle mücadele ve enerji dönüşümü süreçlerinde teknik çözümlerin ötesine geçerek bölgesel iş birliğine dayalı bütünleşik bir gelecek vizyonuna ihtiyaç duyuyor. Uzmanlar, elektrik, doğalgaz, su ve veri altyapılarının ortak bir planlama ile yönetilmesinin, kaynak verimliliği ve ekonomik sürdürülebilirlik açısından hayati önem taşıdığını vurguluyor. Özellikle enterkonnekte sistemlerin kurulması, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve atık yönetimi gibi alanlarda disiplinler arası iş birliği, adaların enerji arz güvenliğini ve iklim direncini güçlendirecek temel stratejiler olarak öne çıkıyor.
Danimarka örneğinde olduğu gibi, ülkelerin birbirine bağlanması rüzgar enerjisi gibi değişken kaynakların verimli kullanımını sağlıyor. Kıbrıs özelinde ise Türkiye ile kurulacak 80 kilometrelik bir bağlantı, adanın Avrupa şebekesine entegrasyonunu mümkün kılarak enerji arzındaki kesintileri minimize edebilir. Uzmanlar, bölgesel gerilimlerin yarattığı maliyetli ve uzun hatlı projeler yerine, daha ekonomik ve sürdürülebilir ortak bağlantı modellerinin tercih edilmesi gerektiğini savunuyor.
Enerji dönüşümü yalnızca teknik bir süreç değil, aynı zamanda toplumsal bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor. Mevcut termik santrallerin doğalgaz gibi daha düşük emisyonlu kaynaklara geçişi, çalışanların eğitimiyle desteklenerek adil bir dönüşüm sağlanabilir. Ayrıca, veri merkezlerinin artan enerji ve soğutma ihtiyacı, su yönetimi ve enerji altyapısının bütünleşik planlanmasını zorunlu kılıyor. Atık yönetimi konusunda ise atığın bir “çöp” değil, değerli bir enerji kaynağı olarak görüldüğü döngüsel ekonomi modelleri, bölgesel iş birliği ile hayata geçirilebilir.
Planlama disiplini açısından bakıldığında, sınırlı arazi kaynaklarına sahip ada ülkelerinde yapılaşma baskısının kontrol altına alınması ve mobiliteyi azaltan kentleşme modellerinin benimsenmesi, karbon emisyonlarını düşürmede kritik rol oynuyor. Uzmanlar, jeopolitik çekişmelerin ötesine geçilerek, iklim odaklı ve şeffaf yönetişim ilkelerine dayalı ortak bir vizyonun, Doğu Akdeniz’deki tüm paydaşlar için en akılcı çözüm yolu olduğu konusunda birleşiyor.