COP31 / Enerji ve Ulaşım Hub’ı — Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (KTMMOB) tarafından düzenlenen oturumda, izole ada coğrafyalarında yenilenebilir enerjiye geçişin teknik, ekonomik ve kentsel kısıtları masaya yatırıldı. Moderatörlüğünü Yrd. Doç. Dr. Nevter Zafer Cömert’in üstlendiği panelde, uzmanlar Akdeniz havzasında sürdürülebilir bir gelecek için disiplinlerarası iş birliği çağrısında bulundu.
İzole Şebeke Çıkmazı ve 80 Kilometrelik Kablo Fırsatı
Elektrik Mühendisliği Uzmanı Prof. Dr. Murat Fahrioğlu, adamızın izole bir elektrik altyapısına sahip olmasının yenilenebilir enerji entegrasyonunu kısıtladığını belirtti. Danimarka ve Almanya arasındaki enterkonnekte bağ altyapısını örnek gösteren Fahrioğlu, Türkiye ile Kıbrıs arasındaki 80 kilometrelik kablo bağlantısının hayata geçirilmesiyle yenilenebilir enerji kapasitesinin kesintiye uğramadan Avrupa şebekelerine kadar entegre edilebileceğini ifade etti.
Doğu Akdeniz’de Ortak Altyapı ve Su-Enerji Takası
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu ve Enerji Uzmanı Yusuf Avcıoğlu, adamızın hem kuzeyinde hem güneyinde benzer enerji ve su sıkıntılarının yaşandığına dikkat çekti. Güney Kıbrıs’ın veri merkezleri ve deniz suyu arıtma tesisleri için ciddi enerji bütçeleri ayırdığını hatırlatan Avcıoğlu, Kuzey Kıbrıs’taki “Asrın Suyu” projesi ve Türkiye hattından gelebilecek doğalgaz/elektrik entegrasyonu ile İsrail, Mısır ve Kıbrıs arasında çok yönlü bir su, doğalgaz ve elektrik takas modelinin kurulabileceğini vurguladı.
Santral Operasyonları ve Personelin Adil Dönüşümü
EL-SEN Yönetim Kurulu Üyesi ve Santral Operatörü Koray Gürkaya, bulut geçişlerinde güneş panellerindeki anlık 10 MW’lık üretim düşüşlerinin şebeke frekansını bozduğunu ve mevcut fuel-oil/dizel santrallerin döner rezerv olarak kullanılmak zorunda kalındığını açıkladı. Santrallerin doğalgaza dönüştürülmesinin emisyonları hızla azaltacağını söyleyen Gürkaya, mevcut santral personelinin de küçük eğitimlerle bu yeşil dönüşümü işletecek donanıma ulaştırılabileceğini savundu.
Atık Yönetimi ve Mekânsal Planlama
Çevre Mühendisleri Odası Temsilcisi Sibel Paralik, küçük ada ülkelerinde vahşi depolama alanlarının yeraltı sularını tehdit ettiğini vurgulayarak atıktan biyogaz üretimi ve döngüsel ekonomi modelinin baz yük sağlama açısından şart olduğunu belirtti. Şehir Plancısı Berkay Ramiz ise erişilebilirliği artırıp kent içi mobiliteyi ve özel araç kullanımını azaltan bütünleşik mekânsal planlamanın karbon salımını doğrudan düşüreceğini kaydetti.