Resmî Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile lisanssız elektrik üretimi süreçlerinde köklü değişikliklere gidildi. CLA Partners’in yapılan yönetmelik değişikliği ile ilgili yorumları aşağıda özetlenmiştir.
Yapılan güncellemeler, başvuru süreçlerinden teknik değerlendirmelere, devir işlemlerinden güç artışı taleplerine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Yeni yönetmelikle birlikte “toplayıcı” kavramı mevzuata girerken, rüzgâr ve güneş enerjisi projeleri için başvuru önceliklendirme kriterleri de yeniden belirlendi. Değişikliklerin temel amacı, piyasada şeffaflığı artırmak, kötüye kullanımı önlemek ve üretim ile tüketim arasındaki ilişkiyi güçlendirmek olarak açıklandı.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nde yapılan kapsamlı değişiklikler yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle teknik değerlendirme raporlarının kapsamı genişletilerek jeotermal ve biyokütle bazlı projeler de Enerji İşleri Genel Müdürlüğü’nün değerlendirme sürecine dahil edildi. Mevzuata ilk kez giren “toplayıcı” kavramı ile bazı süreçlere yeni aktörlerin katılımının önü açıldı. Ayrıca, başvuruların değerlendirilmesinde “bir takvim yılı” esası getirilerek, süreçlerin yıllık periyotlar halinde ele alınması sağlandı.
Başvuru süreçlerinde de önemli güncellemeler yapıldı. Tesis devri sonrasında aynı tüketim noktası için yeniden başvuru yapılması engellenirken, devir işlemlerinin şeffaflık amacıyla piyasa işletmecisi tarafından ilan edilmesi zorunlu kılındı. Özellikle rüzgâr ve güneş enerjisi santralleri için bağlantı başvurularında önceliklendirme kriterleri yeniden düzenlendi. Buna göre; üretim ve tüketimin aynı ölçüm noktasında olması, tüketim miktarının yüksekliği, bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün büyüklüğü ve başvuru sahibinin daha önce olumlu görüş almamış olması gibi faktörler sırasıyla dikkate alınacak.
Yönetmelik, mevcut tesislerdeki güç artışı taleplerine yönelik süreçleri de netleştirdi. Hem kabul işlemleri henüz tamamlanmamış hem de tamamlanmış tesisler için yapılacak güç artışlarında, komisyonun olumlu görüş vermesinin ardından yatırımcılara yükümlülüklerini yerine getirmeleri ve revize bağlantı anlaşmasını imzalamaları için birer yıllık süreler tanınacak. Anlaşma imzalandıktan sonra ise güç artışına ilişkin kabul işlemlerinin tamamlanması için ek bir yıllık süre daha verilecek.
Üretim tesisinin ilişkilendirildiği tüketim tesisinin değiştirilmesi de sıkı kurallara bağlandı. Yeni tüketim tesisinin sözleşme gücünün, üretim tesisinin kurulu gücünden düşük olamayacağı ve yıllık tüketim miktarının başvuruya esas tüketimden az olamayacağı hükme bağlandı. Bu kurallara aykırı veya izinsiz yapılan değişikliklerde, üretilen enerjinin sisteme bedelsiz katkı olarak sayılacağı ve yatırımcıya herhangi bir ödeme yapılmayacağı belirtildi.
Tüzel kişiliklerin birleşme veya bölünme süreçlerinde lisanssız üretim tesislerinin devrine ilişkin yeni düzenlemeler de getirildi. Bir şirketin başka bir şirketle birleşmesi durumunda, devredilecek üretim tesisinin kabul işlemlerinin tamamlanmış olması şartı aranacak. Ancak, tüzel kişilik aynı kalıp sadece şirket içi pay oranları değişiyorsa bu şart aranmayacak. Değişikliklerin ilgili şebeke işletmecisine bildirilmesi ve anlaşmaların yenilenmesi zorunlu hale getirildi.
Son olarak, başvuru değerlendirmelerinde kullanılacak verilerin toplanması ve yönetilmesi için dijital bir altyapı kurulması kararlaştırıldı. Şebeke işletmecileri tarafından aylık olarak güncellenecek veriler, piyasa işletmecisi tarafından yönetilecek bir veri tabanında toplanacak ve bu sistemin 15 Aralık 2025’te devreye alınması planlanıyor. Ayrıca, geçmiş dönemde yapılmış bazı başvurular için hakkaniyetli bir çözüm sunmak amacıyla geçici bir madde eklenerek, belirli şartları taşıyan başvuruların güç artışı kapsamında değerlendirilmesine imkân tanındı.