Elektrik piyasasında 2026 yılı, teknik ve idari süreçlerin disipline edildiği bir “hazırlık dönemi” olarak kurgulanırken, 2027 yılı itibarıyla piyasa katılımcılarını doğrudan etkileyecek finansal yaptırımların devreye gireceği bir sürece işaret ediyor. EPDK ve TEİAŞ tarafından atılan adımlarla, saatlik bazdaki uzlaştırma yapısı 15 dakikalık dinamik bir sisteme evriliyor. Bu yeni dönemde, toplayıcıların DSG (Dengeleme Sorumlu Grubu) üzerindeki hakimiyeti kısıtlanırken, lisanssız güneş paneli ve rüzgar santralleri için SCADA/RTU altyapısı zorunlu hale getirilerek şebeke esnekliği artırılıyor. Piyasa oyuncuları için “sanal tahmin” devri kapanırken, gerçek zamanlı üretim ve tüketim verileriyle uyumlu hareket etmeyenleri ağır maliyetler bekliyor.
Elektrik piyasasındaki yeni düzenlemelerle birlikte, 15 dakikalık uzlaştırma dönemi hukuki bir zemine oturtuldu. Artık Dengeleme Güç Piyasası (DGP) tekliflerinin sahada 15 dakika içinde fiziki üretime veya tüketime dönüşmesi yasal bir zorunluluk haline geldi. Toplayıcılar için ise “tüzel kişilik duvarı” inşa edildi; aynı şirket çatısı altında hem toplayıcı hem de DSG işletmecisi olma dönemi sona erdi. Ayrıca, %5’lik DSG tolerans limitlerinin kademeli olarak daraltılması planlanıyor.
Lisanssız güneş paneli ve rüzgar santralleri için 900 kW ve üzeri kapasitelerde SCADA/RTU altyapısı kurma zorunluluğu getirildi. Bu tesislerin acil durum kesinti talimatlarına uymaması durumunda, üretim bedeli ödenmeyeceği gibi, TELMT (Teslim Edilmeyen Talimat Lisanssız Maliyeti) cezası da uygulanacak. 18 Aralık 2026 tarihine kadar revize bağlantı anlaşması başvurusu yapmayan tesisler, 30 Nisan 2027’den itibaren cezalı sistem kullanım bedelleriyle karşılaşacak.
Tedarikçiler tarafında ise KGÜP (Kesinleşmiş Günlük Üretim Planı) bildirimlerinde yaşanacak sapmalar, Sistem Boyutundaki Dengesizlik Tutarından (SBDT) kaynaklanan ek maliyetleri beraberinde getirecek. 1 Ocak 2027’den itibaren tahmin yapmamanın maliyeti, belirlenen katsayılar ve taban referans fiyatlar üzerinden doğrudan bilançolara yansıtılacak. Ayrıca, temerrüde düşen katılımcıların GÖP, GİP, VEP ve ikili anlaşmalar olmak üzere dört piyasadaki işlemleri aynı anda dondurulacak.
Olumlu bir gelişme olarak, son 24 ayda sistem kullanım faturalarını düzenli ödeyen katılımcılar için teminat tavanı 1 kat olarak sınırlandırıldı. Bu düzenleme sayesinde, dağıtım şirketlerinin elinde biriken fazla teminatların bir ay içerisinde iade edilmesi öngörülüyor. Depolamalı tesisler ise “şebekenin jokeri” olarak görülse de, bataryası olan tesisler için %5’lik ultra dar tolerans ve yüksek ceza katsayıları uygulanarak “sapma yapmama” disiplini hedefleniyor.