Meteorologlar, bu yıl Pasifik Okyanusu’nda gerçekleşmesi beklenen ve “süper El Niño” olarak adlandırılan devasa bir iklim olayına karşı ciddi uyarılarda bulunuyor. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), okyanus yüzey sıcaklıklarının ortalamanın 2 derece üzerine çıkabileceğini öngörürken, bu durumun küresel çapta ekstrem hava koşullarını tetiklemesinden endişe ediliyor. Son on yılın en güçlü doğa olaylarından biri olmaya aday bu süreç, bazı bölgelerde yıkıcı kuraklıklara yol açarken bazı bölgelerde şiddetli fırtınalara neden olabilir. Erken tespit sistemleri sayesinde ülkelerin bu çevresel ve ekonomik sarsıntılara karşı hazırlık yapması için kritik bir zaman dilimi bulunuyor.
NOAA, El Niño koşullarının bu bahar veya yaz aylarında ortaya çıkma olasılığının iyice yükseldiğini duyurdu. Yapılan son projeksiyonlar, “güçlü” bir doğa olayının gerçekleşme ihtimalini yüzde 50, “süper” El Niño olarak sınıflandırılan çok güçlü bir evrenin yaşanma ihtimalini ise yüzde 25 olarak gösteriyor. Tropikal Pasifik’teki su sıcaklıklarının tarihsel ortalamaların en az 2 derece üzerine çıkmasıyla tanımlanan bu nadir durum, en son yaklaşık on yıl önce yaşanmış ve o dönemde küresel bazda kaydedilen en yüksek sıcaklık rekorlarının kırılmasına neden olmuştu.
Milyonlarca yıldır gezegenin iklimini şekillendiren bu döngü, genellikle dokuz ile on iki ay arasında devam ediyor. Süreç, Pasifik boyunca doğudan batıya doğru esen alize rüzgarlarının zayıflamasıyla başlıyor. Rüzgarların etkisini kaybetmesi, sıcak suların Ekvador ve Peru kıyılarına doğru yönelmesine yol açarak dünya genelindeki atmosferik sirkülasyonu kökten değiştiriyor. Bilim insanları, bu değişimleri gelişmiş uydular ve okyanusun 300 metre derinliğine kadar ısı birikimini ölçebilen derin deniz şamandıraları aracılığıyla anlık olarak takip ediyor.
Güçlü bir El Niño’nun etkileri oldukça geniş bir coğrafyaya yayılıyor. Jet akıntılarını güneye iten bu hava paterni, Amerika Birleşik Devletleri’nin güneydoğusu ve Teksas gibi bölgelerde aşırı yağışlara neden olurken; Endonezya, Avustralya ve Güney Afrika gibi bölgelerde ise şiddetli kuraklık ve sıcak dalgalarına sebebiyet veriyor. Bu durum tarımsal üretimin aksamasına ve büyük çaplı orman yangınlarının tetiklenmesine zemin hazırlıyor. Sadece insanlar değil, deniz ekosistemleri de bu değişimden olumsuz etkileniyor; geçmişteki benzer olaylarda besin stoklarının azalması nedeniyle Galápagos penguenleri gibi türlerin popülasyonunda ciddi düşüşler yaşandığı biliniyor.
Diğer yandan, küresel rüzgar hareketlerindeki bu değişim bazı bölgelerde beklenmedik rahatlamalar sağlayabiliyor. Colorado Eyalet Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, El Niño’nun yarattığı güçlü dikey rüzgar kırılmalarının fırtınaları parçalayıcı etkisi sayesinde, bu yıl Atlantik kasırga sezonunun ortalamanın altında kalabileceğini öngörüyor. Uzmanlar, El Niño’yu sadece kaçınılmaz bir felaket olarak görmek yerine, öngörülebilirliği sayesinde stratejik planlama imkanı sunan bir döngü olarak değerlendiriyor. Bu sayede, yaklaşan çevresel zorluklarla mücadele etmek için daha net bir yol haritası oluşturulması hedefleniyor.