Litvanya, yenilenebilir enerji hedefleri doğrultusunda 2025 yılı sonunda toplam güneş enerjisi kapasitesini 3.040 megavata (MW) çıkararak kritik bir eşiği geride bıraktı. Ülkenin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 14’ünü karşılayan bu büyüme, 170 bin bireysel üreticinin ve devlet teşviklerinin desteğiyle gerçekleşti. Ancak mevcut şebeke altyapısının doyuma ulaşmasıyla birlikte Vilnius yönetimi, stratejik odağını enerji depolama sistemlerine kaydırdı. 2030 yılında tamamen yenilenebilir enerjiye geçmeyi planlayan ülke, şebeke esnekliğini artırmak için devasa batarya projelerini devreye alarak enerji bağımsızlığını pekiştirmeyi hedefliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı Fotovoltaik Güç Sistemleri Programı (IEA-PVPS) tarafından paylaşılan son veriler, Litvanya’nın güneş enerjisi sektöründeki etkileyici yükselişini gözler önüne seriyor. Bir önceki yıl 2,4 gigavat (GW) seviyesinde olan toplam kurulu güç, bir yıl içinde yaklaşık 600 MW artış gösterdi. Bu kapasite artışı sayesinde yıllık 1,79 teravatsaat (TWh) elektrik üretilirken, kişi başına düşen 1.053 kilovatlık güneş enerjisi kapasitesiyle Litvanya, Avrupa Birliği içerisinde bu alanda öncü ülkelerden biri konumuna yükseldi.
Sektördeki bu ivmenin temel kaynağı olarak Litvanya Enerji Bakanlığı’nın ileri görüşlü politikaları ve sayıları 170 bine ulaşan “üreten tüketiciler” (prosumer) gösteriliyor. 2025 yılında üretilen güneş enerjisinin yaklaşık yüzde 70’i bu küçük ölçekli üreticiler tarafından sağlandı. Hanehalkı ve sivil toplum kuruluşları mevcut mahsuplaşma sisteminden yararlanmaya devam ederken, ticari işletmelerin net faturalandırma sistemine geçişi sağlandı. Ayrıca, kurulum maliyetlerinin yüzde 30’una kadar sağlanan kamu sübvansiyonları, küçük ve orta ölçekli işletmelerin güneş paneli yatırımlarını önemli ölçüde teşvik etti.
Küçük ölçekli kurulumlar pazarın çoğunluğunu oluştursa da, büyük ölçekli santral projeleri de genişlemeye devam ediyor. Ülkede halihazırda işletmede olan en büyük tesis 100 MW kapasiteye sahipken, Green Genius gibi yatırımcılar 91 MW’lık iki yeni dev proje üzerinde çalışıyor. Ancak bu hızlı büyüme, şebeke kapasitesinde ciddi bir yoğunluğa neden oldu. Güneş ve rüzgar enerjisinin toplam talebin yüzde 68’inden fazlasını karşılar hale gelmesi, mevcut altyapının sınırlarını zorlamaya başladı. Uzmanlar, şebeke kısıtlamaları nedeniyle yeni üreticilerin depolama çözümleri olmadan teknik izin almalarının giderek zorlaştığına dikkat çekiyor.
Bu altyapı engellerini aşmak isteyen Litvanya, rotasını batarya depolama teknolojilerine çevirdi. 2025 yılında yaklaşık 2 GW kapasiteli batarya enerji depolama sistemi (BESS) için teknik izinler onaylanırken, düzenlenen büyük bir ihale ile 1,7 GW / 4 GWh kapasiteli depolama birimi sisteme dahil edildi. Hükümet artık sadece güneş santrallerini değil, güneş ve depolamanın bir arada olduğu hibrit tesisleri destekliyor. Yeni yasal düzenlemelerle güneş ve rüzgar santrallerinin aynı şebeke bağlantı noktasını kullanmasına izin verilerek, yenilenebilir enerjinin kesintili yapısının dengelenmesi ve 2030 yılındaki tam bağımsız enerji hedefinin korunması amaçlanıyor.