E-Sohbet: Kadem Usta (Pilder) İle Enerji Depolama Gündemi
Küresel enerji depolama piyasası, Çin’in vergi iadelerini kaldırma kararı ve Türkiye’nin Avrupa Birliği standartlarına uyumlu yeni Batarya Yönetmeliği ile köklü bir değişim sürecine giriyor. Dünyadaki lityum batarya üretiminin büyük kısmını kontrol eden Çin’in maliyet artırıcı hamleleri fiyatları yukarı çekerken, Türkiye’de yürürlüğe giren yeni mevzuat “batarya pasaportu” ve kullanıcı tarafından değiştirilebilir batarya gibi yenilikleri zorunlu kılıyor. Bu düzenlemeler, hem yerli üreticiyi korumayı hem de döngüsel ekonomi kapsamında kritik ham maddelerin geri kazanımını artırmayı hedefliyor.
Dünya batarya üretiminin merkezi olan Çin, ihracatçılarına sunduğu Katma Değer Vergisi (KDV) iadelerinde kademeli bir kısıntıya gitme kararı aldı. Mevcut durumda yüzde 9 seviyesinde olan iade oranının Nisan ayı itibarıyla yüzde 6’ya çekilmesi ve 2027 yılı başında tamamen sıfırlanması bekleniyor. Sektör analizleri, bu vergi değişikliğinin küresel piyasalarda batarya maliyetlerini doğrudan yüzde 3 ile 5 oranında artıracağını öngörüyor. Özellikle elektrikli araç ve büyük ölçekli enerji depolama sistemlerinin temel bileşeni olan lityum iyon bataryalar, bu yeni maliyet yapısından en çok etkilenen kalemler arasında yer alacak.
Türkiye’de ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Avrupa Birliği’nin güncel normlarını esas alan yeni Batarya Yönetmeliği’ni devreye aldı. Sektördeki kavram karmaşasını gidermeyi amaçlayan bu düzenlemeyle artık tüm ürünler “batarya” çatısı altında tanımlanıyor. Yeni sınıflandırma sistemine göre bataryalar; taşınabilir, marş-aydınlatma-ateşleme (SLI), hafif ulaşım araçları (LMT), elektrikli araç ve endüstriyel bataryalar olmak üzere beş farklı kategoride değerlendirilecek. Bu adımın, hem denetim hem de standartlaştırma süreçlerini kolaylaştırması bekleniyor.
Yeni mevzuatın en çarpıcı maddelerinden biri, taşınabilir bataryaların son kullanıcı tarafından kolayca çıkarılıp değiştirilebilmesi zorunluluğu oldu. Bu kural, telefon ve tablet gibi elektronik cihaz üreticilerini ürün tasarımlarını yeniden gözden geçirmeye zorlayacak. Bununla birlikte, bataryaların üretimden geri dönüşüme kadar olan tüm sürecini takip edecek “batarya pasaportu” sistemi hayata geçiriliyor. Dijital bir kimlik niteliği taşıyan bu sistemle, her bataryanın co2 emisyonu, performans verileri ve içerisinde kullanılan geri dönüştürülmüş malzeme miktarı şeffaf bir şekilde izlenebilecek.
Yerli üretimi desteklemek amacıyla ithal ürünlere yönelik yeni denetim mekanizmaları da devreye sokuldu. Kilogram başına 12 ile 15 dolar arasında değişen gözetim vergileriyle, düşük maliyetli ithal ürünlerin yerel pazar üzerindeki haksız rekabet baskısının azaltılması hedefleniyor. Geri dönüşüm tarafında ise çıta oldukça yükseğe konulmuş durumda; batarya geri dönüşüm oranlarının yüzde 85 ve üzerine çıkarılması planlanıyor. Bu sayede stratejik öneme sahip ham maddelerin ekonomiye geri kazandırılması hızlanırken, Türkiye’nin döngüsel ekonomi hedeflerine ulaşması için stratejik bir yol haritası çiziliyor.
